ძველი ეგვიპტე
ძველი ეგვიპტე – უზარმაზარი პირამიდების და დიდებული ფარაონების ქვეყანა. ერთერთი უმდიდრესი და განვიოთარებული ანტიკური ცივილიზაცია. ცივილიზაცია რომლის აღმართული პირამიდები ათასწლეულების შემდეგაც მყარად დგას. ცივილიზაცია განადგურდა, მაგრამ მისმა შექმნილმა კულტურამ და ისტორიებმა დროს გაუძლო.
ძველი ეგვიპტე ჩრდილოეთ აფრიკას იკავებდა. ეგვიპტე გადაჭიმული იყო მდინარე ნილოსის სანაპიროზე. ნილოსი იყო მთავარი რამაც ეგვიპტის განვითარებას ხელი შეუწყო. ნილოსის ადიდებისას მიმდებარე მიწებს ანოყიერებდა. ეგვიპტელებიც სრულად ითვისებდნენ ნილოსის ამ საჩუქარს. ამან განაპირობა ამ ტერიტორიებში აგრარული სისტემის სწრაფი განვითარება, რაც იმ ეპოქაში ქვეყნის არსებობის საფუძველი იყო.
ეგვიპტეში მონარქია ბატონობდა საუკუნეების განმავლობაში. ფარაონი ეგვიპტის აბსოლუტური მონარქი იყო, შეუზღუდავი უფლებებით. ის განაგებდა ევიპტის ყველა რესურსს, მათ შორის წყალსაც. წყალი ყველაზე მნიშვნელოვანი რესურსი იყო ამ უდაბურ ადგილას. შეიძლება ითქვას სწორედ წყლის რესურსის გამო იყო ძლიერი ფარაონის მმართველობა.. ფარაონი ასევე ქვეყნის სამხედრო უმაღლესი მთავარსარდალი იყო. თვითონ ეგვიპტე მცირე ნაწილებად იყოფოდა. ამ ადმინისტრაციულ ერთეულებს ნომები ეწოდება, მათ კი ნომარქები განაგებდა.
ძველ ეგვიპტეში საზოგადოება მკაცრად განსაზღვრულ სოციალურ ფენებად იყოფოდა. შვილები დაბადებიდანვე იღებდნენ მამის პროფესიას და ეუფლებოდნენ მას. ასე და ამგვარად თაობები ანაცვლებდნენ ერთმანეთს. წერა-კითხვა ძალიან ცოტამ იცოდა.
ეგვიპტეში მნიშვნელოვან საზოგადოების ნაწილსქურუმთა ფენა წარმოადგენდა. თვით ქურმთა ფენაც იყოფოდა. უმაღლესი ქურუმი ყოველდღიურად ტაძარში რთულ რიტუალებს ატარებდა, აწყობდა რელიგიურ დღესასწაულებსა და მსვლელობებს. სხვა ქურუმები განაგებდნენ სატაძრო მეურნეობას, სწავლა-განათლებას და სხვას.
ეგვიპტური დამწერლობა იეროგლიფური იყო. ეს იეროგლიფები კი ძალიან ცოტამ თუ იცოდა. მცოდნეთა რიცხვში მხოლოდ ქურუმები, სახელმწიფო მოხელეები და გადამწერები შედიოდნენ. გადამწერის პროფესია ეგვიპტეში დიდად იყო დაფასებული, რადგან მათი ანაზღაურება მაღალი იყო. ამასთან ერთად მათ არ უწევდათ ფიზიკური სამუშაოს გაწევა. თუმცა წერაკითხვის შესწავლა ხანგრძლივი და რთული პროცესი იყო.
ეგვიპტე მდიდარი ქვეყანა იყო. ქვეყნის ხაზინას გადასახადები ავსებდა. ძველი ევიპტელები გადასახადებს ნატურში იხდიდნენ, მაგალითად მარცვლეულით. გადასახადის ოდენობას კი მიღებული მოსავალი განსაზღვრავდა. მოსავლის აღების პერიოდში ქვეყანაში გადასახადის ამკრეფნი, ინსპექტორები დადიოდნენ და მკაცრად საზღვრავდნენ გადასახადების ოდენობას.
ეგვიპტური სამართალი ხელისუფლებას ეყრდონობოდა. უზენაესი მოსამართლე ფარაონი იყო, მაგრამ ქურუმებიც და სახელმწიფო მოხელეებიც ერთვებოდნენ მართლმსაჯულების სისტემაში.
რელიგიის მხრივ ეგვიპტეში შეინიშნება მრავალფეროვნება. სულ ეგვიპტელებს 700-მდე ღმერთი და ქალღმერთი ჰყავდათ, მაგრამ მათი დიდი რაოდეონობა ლოკალური და ადგილობრივი კულტი იყო. ძირითადად ეგვიპტეში მაინც იყო მზის კულტი. ისინი პატივს სცემდნენ ატონს, ამონ-რას. ასევე დიდი პატივით სარგებლობდა ოსირისი, მისი ცოლი ისიდა, ოსირისის ბოროტი ძმა სეთი. ასევე დიადი ღმერთი იყო ჰორიც, დედამიწის გამგებელიც. ეგვიპტელებს სჯეროდათ საიქიო ცხოვრების. მათი აზრით ადამიანი სიკვდილის შემდეგ ზეციურ ეგვიპტეში მიდიოდა.
ეგვიპტური რელიგიის ყველაზე წარმოსადეგი გამოვლინება მუმიფიკაციაა. მუმიფიკაციას მთავარი არსი იმაში მდგომარეობს, რომ ეგვიპტელთა აზრით ზეციურ ეგვიპტეში ადამიანის სულს სხეულიც სჭირდებოდა. მუმიების დამუშავების კარგი მეთოდების გამო, უამრავი მუმია დღემდე იდეალურადაა შემონახული.
ეგვიპტური არქიტექტურა გამორჩეულია თავისი უნიკალურობით. მისი დიადი შედევრებია გიზას პირამიდები და თებეს ტაძრები. პირამიდები ფარაონებისთვის შენდებოდა. პირამიდაში ინახებოდა ფარაონის სარკოფაგი, რომელსაც უამრავ ოქროულობას აყოლობდნენ. პირამიდის ინტერიერიც საკმაოდ საინტერესოა. შიგნით კედლებზე შესრულებულია უამრავი წარწერა და ნახატი. პირამიდაში სარკოფაგი კარგად იყო დაცული. სარკოფაგადმე მისასვლელი გზა საშინელი ლაბირინთი იყო. შიგნით შესული ადამიანისთვის შეუძლებელი იყო გზის გაკვლევა. ასეთი რთული უსაფრთხოების სისტემის მიუხედავად მძარცველებმა მაინც შეძლეს და მოახერხეს პირამიდის გაძარცვა და აურაცხელი სიმდიდრის ხელში ჩაგდება.
ეგვიპტური პირამიდების საიდუმლო დღემდე ამოუხსნელია. მეცნიერები ვერ ახერხებენ ახსნან თუ როგორ შეძლეს ეგვიპტელებმა პრიმიტული იარაღებით უზარმაზარი პირამიდების აგება. საშუალოდ პირამიდის ერთი ლოდი ტონამდე იწონიდა. ბევრმა მეცნიერმა კი დააფიქსირა თავისი მოსაზრება, რომ ეგვიპტელებს კავშირი ჰქონდათ ზებუნებრივ ძალებთან ან უცხოპლანეტელებთან რაც უფრო სანდოა მგონი, ვიდრე ის რომ მარტო ჩაქუჩებით ხალხმა უზარმაზარი პირამიდა ააგო.
ეს არის იმ უდიდესი ინფორმაციის პატარა ნაგლეჯი რასაც ეგვიპტელებზე ვფლობთ. შემდეგ სტატიაში კი ტუტანხამონის განძზე დავწერ.ასევე მისი მპოვნელის საეჭვო გარდაცვალებაზე და ეგვიპტურ წყევლებზე!
Comments
Post a Comment